طول عمر پروتز زانو چقدر است؟ + ماندگاری و سن تعویض

تصمیم گیری برای جراحی تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی نقطه عطفی در زندگی افرادی است که سال ها با درد مزمن زانو، آرتروز شدید و ناتوانی در راه رفتن دست و پنجه نرم کرده اند. با این حال نخستین و جدی ترین پرسشی که برای هر متقاضی این عمل مطرح می شود این است که طول عمر پروتز زانو چقدر است و آیا مفصل کاشته شده تا پایان عمر کارایی خواهد داشت.

بر اساس تازه ترین داده های ارتوپدی در سال های اخیر، مفصل های مصنوعی نسل جدید دیگر محدود به دوام کوتاه ۱۰ ساله نیستند؛ به طوری که بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد پروتزها حداقل ۱۵ سال و حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد آن ها بیش از ۲۰ تا ۲۵ سال به درستی کار می کنند و در صورت مراقبت اصولی حتی به مرز ۳۰ سال نیز می رسند. ماندگاری این مفاصل به سن بیمار هنگام عمل، شاخص توده بدنی، سطح فشار فیزیکی، کیفیت قطعات و از همه حیاتی تر، مهارت جراح در جاگذاری دقیق و ایجاد بالانس لیگامانی بستگی دارد.

طول عمر پروتز زانو به طور میانگین چند سال است؟

در گذشته تصور عمومی بر این بود که مفاصل مصنوعی تنها ۱۰ تا ۱۵ سال دوام می آورند و پس از آن حتما باید خارج شوند. این دیدگاه مربوط به دهه های گذشته بود که در آن پلی اتیلن های معمولی و طراحی های ساده مکانیکی به کار می رفت. امروزه به لطف پیشرفت های متالورژی پزشکی، استفاده از آلیاژهای فوق مقاوم کروم کبالت و تیتانیوم، پوشش های سرامیکی اکسینیوم و پلی اتیلن های متقاطع با پیوند متراکم، ماندگاری پروتز زانو جهش چشمگیری داشته است.

امروزه بعد از جراحی تعویض مفصل زانو، طول عمر پروتز زانو در یک فرد با فعالیت نرمال و وزن متناسب، بین ۱۵ تا ۲۵ سال برآورد می شود و در شرایط مراقبتی عالی می تواند به ۳۰ سال نیز نزدیک شود. این ارقام بدین معنا نیست که پروتز در سال بیستم به یک باره از کار می افتد، بلکه منظور این است که کیفیت حرکت و میزان استقامت اجزا در این بازه در بالاترین سطح ممکن باقی می ماند. مطالعات آماری بر روی هزاران بیمار تعویض مفصل شده نشان می دهد که درصد بسیار ناچیزی از افراد در ۵ سال اول با مشکل روبه رو می شوند و اکثر قریب به اتفاق بیماران تا دو الی سه دهه بعد بدون کوچک ترین دردی به فعالیت روزانه خود ادامه می دهند.

جدول درصد ماندگاری مفاصل مصنوعی بر اساس گذر زمان

چه عواملی بر ماندگاری و فرسایش مفصل مصنوعی زانو اثر می گذارند؟

طول عمر تعویض مفصل زانو یک عدد ثابت برای همه نیست. دو بیمار با یک نوع ایمپلنت یکسان ممکن است تجربه های متفاوتی از دوام آن داشته باشند. فرسایش یا بقای مفصل تحت تاثیر زنجیره ای از عوامل زیستی، مکانیکی و جراحی رقم می خورد که مهم ترین آن ها عبارتند از:

• دقت جراحی و بالانس لیگامانی: جای گذاری میلی متری و تراز دقیق زاویه اندام اصلی ترین عامل پایداری مفصل است که انجام آن توسط جراح ارتوپدی باتجربه در پایتخت مثل دکتر حبیب رشادی مانع ساییدگی زودرس می شود.
• کنترل وزن بدن: هر قدم معادل چند برابر وزن بدن به مفصل فشار می آورد؛ کم کردن وزن اصطکاک را کاسته و جلوی لقی ایمپلنت را می گیرد.
• نوع فعالیت های روزمره: پرهیز از دویدن سنگین و ورزش های برخوردی و در عوض انجام ورزش های بی خطر مثل آب درمانی بقای پروتز را بیمه می کند.
• کیفیت متریال پروتز: استفاده از آلیاژهای مدرن و مقاوم اصطکاک را به حداقل رسانده و به خصوص برای بیماران کم سن تر ماندگاری بالاتری می سازد.
• تراکم استخوان و مهار دیابت: پیشگیری از پوکی استخوان مانع شکستگی اطراف مفصل می شود و تنظیم قند خون خطر نفوذ عفونت به فلز را دفع می کند.

“We know that the more accurate we can be in positioning implants, the longer the implant will last, and the better the patient’s knee will feel and function. The advantage is that alignment is more precise, allowing adjustments to implant placement and balancing the ligaments.”

«ما می‌ دانیم هر اندازه در موقعیت‌ دهی و جاگذاری دقیق ایمپلنت‌ ها دقیق‌ تر عمل کنیم، طول عمر پروتز بیشتر خواهد بود و عملکرد و احساس طبیعی مفصل در بیمار به شکل چشمگیری بهبود می‌ یابد؛ مزیت اصلی دستیابی به تراز دقیق‌ تر اندام و تنظیم بالانس لیگامانی حین جراحی است.»

منبع: نظر وب سایت پزشکی mayoclinic درباره ماندگاری و فرسایش مفصل مصنوعی زانو

سن مناسب برای تعویض مفصل زانو

سن بیمار نقشی تعیین کننده در آینده جراحی دارد، اما برخلاف باور غلط گذشته هیچ سن ممنوعه ای برای تعویض مفصل وجود ندارد. تصمیم گیری برای عمل بر پایه شدت تخریب مفصل و میزان زمین گیر شدن بیمار استوار است، نه صرفا شناسنامه او. با این وجود تفاوت های معناداری در نتیجه جراحی در سنین مختلف وجود دارد.

در افراد زیر ۶۰ سال به دلیل تحرک بالا و طول عمر بیشتر، احتمال استهلاک پروتز و نیاز به جراحی مجدد افزایش می یابد و پزشکان تلاش می کنند عمل را با روش های نگهدارنده به تاخیر بیندازند؛ در مقابل، سالمندان بالای ۶۵ سال به علت فعالیت های کنترل شده تر کاندیداهای فوق العاده ای هستند، به طوری که مفصل مصنوعی در بیش از ۹۰ درصد آن ها تا پایان عمر بدون مشکل کار می کند و خطر نیاز به جراحی ترمیمی را به زیر ۵ درصد می رساند.

جدول مقایسه دوام، چالش ها و نوع عملکرد پروتز زانو در رده های سنی گوناگون

 دلایل کاهش طول عمر پروتز زانو و شل شدن مفصل مصنوعی

اصلی ترین عوامل موثر در خرابی زودرس و کاهش طول عمر پروتز زانو شامل لقی غیرعفونی ناشی از سایش پلی اتیلن و تحلیل استخوان، نفوذ خطرناک عفونت های باکتریایی به مفصل، شل شدن یا آسیب رباط های نگه دارنده که تعادل بار مکانیکی را بر هم می زند، و همچنین شکستگی های استخوانی اطراف ایمپلنت بر اثر ضربه و سقوط است که هر یک می تواند بیمار را ناچار به جراحی مجدد و تعویض پروتز کند.

مقایسه برندهای معتبر پروتز زانو

انتخاب برند و مدل ایمپلنت یکی از گام های مهم درمان است. با اینکه مهارت جراح در نحوه نصب اهمیت نخست را دارد، اما فناوری به کار رفته در ایمپلنت نیز در دوام آن بی اثر نیست. برندهای پیشرو جهانی با سرمایه گذاری های عظیم در مهندسی پزشکی تلاش کرده اند سایش سطوح را به حداقل برسانند:

در نهایت، پاسخ دقیق به این پرسش که طول عمر پروتز زانو چقدر است به مثلثی متشکل از کیفیت ایمپلنت، مهارت جراح در جاگذاری دقیق و انضباط خود بیمار در مراقبت های بعد از عمل بستگی دارد. امروزه با مفاصل مدرن، ماندگاری ۲۰ تا ۲۵ سال و حتی فراتر از آن دیگر یک آرزو نیست، بلکه واقعیتی علمی و دست یافتنی است. اگر دچار درد شدید، خشکی و محدودیت ناشی از آرتروز پیشرفته هستید، برای دریافت مشاوره دقیق و بررسی شرایط زانو می توانید به کلینیک تخصصی ارتوپدی زانو کلینیک در منطقه پونک تهران مراجعه کنید تا با هدایت و تجربه دکتر حبیب رشادی بهترین تصمیم درمانی متناسب با سن و سبک زندگی تان اتخاذ شود.

سوالات متداول درباره طول عمر پروتز زانو

آیا بعد از پایان طول عمر پروتز زانو می توان دوباره جراحی تعویض مفصل انجام داد؟

بله در صورت فرسودگی، لق شدن یا آسیب دیدن مفصل، می توان جراحی تعویض مجدد زانو یا رویژن انجام داد. در این عمل مفصل قدیمی خارج شده و با ایمپلنت های ویژه ای که شفت های بلندتر و ثبات بیشتری دارند جایگزین می شود. اگرچه این جراحی پیچیده تر از عمل اولیه است اما کاملا قابل انجام و موفقیت آمیز خواهد بود.

صدای تق تق یا کلیک در زانوی عمل شده طبیعی است یا نشان دهنده خرابی پروتز است؟

شنیده شدن صدای خفیف کلیک معمولا در ماه های اول کاملا طبیعی است و به دلیل برخورد سطوح فلزی با قطعه پلاستیکی در زوایای خاص رخ می دهد. اگر این صدا همراه با درد، تورم، خالی کردن زانو یا احساس بی ثباتی نباشد جای هیچ گونه نگرانی نیست.

آیا با داشتن پروتز زانو می توان روی دو زانو نشست یا سجده کرد؟

به طور کلی دو زانو و چهار زانو نشستن و خم کردن زانو به زاویه بیشتر از ۱۱۰ تا ۱۲۰ درجه به مفصل مصنوعی فشار شدید وارد می کند و خطر سایش زودرس پلاستیک میانی را بالا می برد. به همین دلیل توصیه می شود نماز را روی صندلی اقامه کرده و از نشستن طولانی روی زمین خودداری کنید.

بعد از چند سال باید برای چکاپ سلامت پروتز زانو به پزشک مراجعه کنیم؟

معمولا پس از پایان دوران نقاهت و گذراندن مراجعات ماه های نخست، توصیه می شود در سال اول، سال دوم و سپس هر ۲ تا ۳ سال یک بار عکس رادیوگرافی جدید تهیه شود تا ثبات استخوان حاشیه پروتز و سلامت پلاستیک میانی بررسی گردد.

چه عواملی نشانه زنگ خطر فرسایش و شل شدن پروتز زانو هستند؟

شروع دردهای جدید بعد از سال ها بی دردی، تورم ناگهانی، احساس لقی یا خالی شدن زانو، کاهش ناگهانی زاویه خم شدن زانو و داغ شدن پوست مفصل از بارزترین علائمی هستند که نشان می دهند باید سریعا توسط جراح ارتوپد معاینه شوید.

دکتر حبیب رشادی

دکتر حبیب رشادی، متخصص ارتوپدی و از برجسته‌ ترین جراحان استخوان و مفاصل در تهران هستند. ایشان در زمینه جراحی زانو، جراحی لگن، جراحی پا و درمان آسیب‌ های ورزشی تخصص دارند و فلوشیپ آسیب‌ های ورزشی خود را از اروپا دریافت کرده‌اند.

دکتر رشادی با سال‌ها تجربه در تشخیص و درمان بیماری‌ ها و آسیب‌ های اسکلتی‌ و عضلانی، همواره تلاش کرده‌اند تا با بهره‌گیری از دانش روز و روش‌ های درمانی نوین، بهترین خدمات را به بیماران ارائه دهند. ایشان همچنین موسس کلینیک تخصصی ارتوپدی زانوکلینیک هستند و در این مرکز، خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی در حوزه ارتوپدی ارائه می‌شود.