آرتروز گردن | علائم + بهترین روش های درمان

آرتروز گردن یک بیماری مزمن و دژنراتیو است که در آن مهره ها، دیسک ها و مفاصل ستون فقرات گردنی به دلیل فرسایش طبیعی و افزایش سن دچار تخریب می شوند. این فرایند معمولا با از دست دادن آب دیسک های بین مهره ای و در نتیجه کاهش فضای بین مهره ها آغاز می شود که منجر به ایجاد اصطکاک، تشکیل خارهای استخوانی (استئوفیت) و در نهایت ایجاد درد و محدودیت حرکتی می گردد.

تشخیص و درمان این عارضه در مراحل اولیه نقش کلیدی در کنترل بیماری دارد. روش های تشخیصی شامل معاینات فیزیکی، تصویربرداری های دقیق مانند MRI و سی تی اسکن است و رویکردهای درمانی از روش های غیرتهاجمی مانند فیزیوتراپی و دارو درمانی تا اقدامات تهاجمی تر مانند تزریق یا جراحی را شامل می شود که با توجه به شرایط بیمار توسط متخصص ارتوپد تعیین می گردد.

آرتروز گردن چیست؟

آرتروز گردن یکی از انواع بیماری های گردن و یک بیماری مزمن مفصلی است که در آن غضروف های پوشاننده سطح مفصل بین بدنه مهره های گردن و مفاصل فاستت (مفاصل کوچک پشت گردن) دچار فرسودگی می شوند. غضروف سالم به عنوان ضربه گیر عمل می کند و حرکت روان فراهم می کند؛ با نازک شدن آن، استخوان ها بیشتر به هم فشار می آورند، التهاب موضعی افزایش می یابد و در مراحل پیشرفته ممکن است برآمدگی های استخوانی و باریک شدن کانال نخاعی دیده شود.

این وضعیت با دیسک وارنی یا فتق دیسک متفاوت است؛ در آرتروز تمرکز بر مفاصل فاستت و تغییرات کل مهره است، هرچند هر دو می توانند همزمان در یک بیمار وجود داشته باشند. شیوع آن با افزایش سن بیشتر می شود و بسیاری از افراد بالای ۵۰ سال در تصویربرداری نشانه هایی از اسپوندیلوز دارند، اما تنها بخشی از آن ها علائم بالینی قابل توجه گزارش می کنند.

نشانه ها علائم آرتروز گردن را بهتر بشناسیم

علائم به محل درگیری مفصل، میزان فشار بر عصب و وجود اسپاسم عضلانی بستگی دارد. درد گردن اغلب مزمن و مکانیکی است؛ یعنی با حرکت یا نگه داشتن وضعیت نامناسب بدتر می شود و با استراحت نسبی تسکین می یابد. سفتی صبحگاهی که معمولا کمتر از یک ساعت طول می کشد، محدودیت چرخش و خم کردن گردن، صدای خش خش هنگام حرکت (کریپیتاسیون) و سردردی که از پشت گردن شروع می شود از الگوهای شایع هستند.

اگر استئوفیت یا ضخیم شدن مفصل فشار روی ریشه عصبی ایجاد کند، ممکن است درد تیرکشنده به شانه، بازو یا دست (رادیکولوپاتی گردنی)، بی حسی، سوزن سوزن یا ضعف عضلات دست دیده شود. فشار بر نخاع (میلوپاتی) در موارد شدیدتر با مشکل تعادل، ضعف پاها یا اختلال در راه رفتن همراه است و نیازمند ارزیابی فوری است. علائم قرمز مانند ضعف پیشرونده، اختلال ادرار یا مدفوع، تب یا کاهش وزن غیرقابل توجیه نشانه آرتروز ساده نیست و باید سریع بررسی شود.

آرتروز گردن چه تفاوتی با دیسک گردن دارد؟

دیسک گردن به آسیب یا بیرون زدگی دیسک بین مهره ای (پروتئین ژلاتینی و حلقه فیبروزی) اشاره دارد؛ شایع ترین سناریو فتق دیسک است که ماده دیسک به سمت کانال نخاعی یا سوراخ بین مهره ای فشار می آورد. آرتروز گردن عمدتا مربوط به فرسودگی مفاصل فاستت و تغییرات استخوانی مهره ها است. هر دو می توانند درد گردن و رادیکولوپاتی ایجاد کنند، اما مکانیسم، سن بروز و گاه الگوی تصویربرداری متفاوت است. در عمل بسیاری از بیماران ترکیبی از اسپوندیلوز و دیسکوپاتی دارند و تشخیص افتراقی برای انتخاب درمان اهمیت دارد.

اصلی ترین علل ابتلا به آرتروز گردن

سن و فرسودگی: با افزایش سن، توان ترمیم غضروف کاهش می یابد و تغییرات اسپوندیلوتیک شایع تر می شود.

آسیب های قبلی: ضربه به گردن (تصادف، ورزش تماسی)، جابجایی مهره ای قدیمی یا شکستگی های بهبود یافته ریسک آرتروز را بالا می برند.

وضعیت بدنی و بار مکانیکی: کار طولانی با سر خم شده، استفاده مداوم از موبایل و لپ تاپ بدون ارگونومی مناسب، حمل بار سنگین روی سر یا شانه و مشاغل پر تکرار حرکت گردن فشار مفصلی را افزایش می دهند.

چاقی و متابولیسم: اضافه وزن بار محوری را بیشتر می کند و التهاب سیستمیک ممکن است روند تخریب مفصل را تسریع کند.

ژنتیک و زمینه خانوادگی: برخی افراد استعداد بیشتری برای آرتروز مفاصل دارند.

بیماری های مفصلی: آرتریت روماتوئید و سایر آرتریت های التهابی کمتر شایع در گردن هستند اما می توانند مفاصل فاستت را درگیر کنند.

کم تحرکی و ضعف عضلانی: عضلات ضعیف گردن و بالاتنه از مهره ها حمایت کافی نمی کنند و بار روی مفاصل افزایش می یابد.

عوامل دیگر: سیگار (کاهش خون رسانی به دیسک و بافت ها)، برخی ورزش های پرفشار در صورت عدم آمادگی بدنی و استرس مزمن از طریق اسپاسم عضلانی مزمن می توانند علائم را تشدید کنند.

آشنایی با راه های تشخیص آرتروز گردن

تشخیص آرتروز گردن فقط با یک علامت یا یک عکس ساده انجام نمی شود. پزشک باید شرح حال بیمار، محل درد، شدت خشکی گردن، وجود علائم عصبی مثل گزگز دست یا ضعف عضلانی و سابقه آسیب یا فشارهای تکراری را کنار هم بررسی کند. به همین دلیل معمولا تشخیص این عارضه با معاینه شروع می شود و در صورت نیاز با روش های تصویربرداری کامل تر می شود تا مشخص شود آیا فقط فرسایش مفصل وجود دارد یا اعصاب و نخاع هم درگیر شده اند.

روش های تشخیصی هر کدام کاربرد خاص خود را دارند. بعضی از آنها برای بررسی استخوان و تنگی فضای بین مهره ای مناسب تر هستند و بعضی دیگر برای ارزیابی دیسک، نخاع و ریشه های عصبی اهمیت بیشتری دارند. به همین دلیل انتخاب روش تشخیص این بیماری و دیگر بیماری های گردن مانند درمان قوز گردن باید بر اساس علائم بیمار و نظر متخصص ارتوپدی انجام شود.

خلاصه ای از مهم ترین روش های تشخیصی آتروز گردن

مهم ترین روش های درمان آرتروز گردن

درمان آرتروز گردن به شدت فرسایش، میزان درد، وجود یا نبود علائم عصبی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. در بسیاری از بیماران، درمان با روش های غیرجراحی شروع می شود و هدف اصلی آن کاهش درد، بهبود حرکت گردن و جلوگیری از پیشرفت فشار روی اعصاب است. اگر علائم شدیدتر باشند یا بیمار به درمان های اولیه پاسخ کافی ندهد، روش های تهاجمی تر در نظر گرفته می شود.

هیچ روش درمانی برای همه بیماران یکسان نیست. بعضی افراد با اصلاح سبک زندگی و فیزیوتراپی بهبود خوبی پیدا می کنند، در حالی که برخی دیگر به دارو، تزریق یا حتی جراحی نیاز دارند. جدول زیر به صورت مقایسه ای مهم ترین روش های درمان آرتروز گردن را نشان می دهد.

پیگیری منظم و پایبندی به برنامه تمرین در پیشگیری از عود علائم نقش کلیدی دارد. در زانو کلینیک، ارزیابی ارتوپدی و طرح درمان شخصی سازی شده تحت نظر متخصصان از جمله مسیرهای استاندارد مراقبت از بیماران مبتلا به آرتروز گردن است.

با انجام دادن چه اقداماتی از بروز آرتروز گردن جلوگیری کنیم؟

حذف کامل آرتروز ناشی از سن ممکن نیست، اما می توان سرعت پیشرفت و شدت علائم را کم کرد. حفظ وضعیت خنثی گردن هنگام کار با رایانه و موبایل، تقویت منظم عضلات گردن و کتف، استراحت هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه از نشستن طولانی، خواب کافی و مدیریت استرس از اصول پایه هستند. ورزش هوازی کم ضربه مانند پیاده روی و شنا و پرهیز از سیگار برای سلامت دیسک و مفاصل توصیه می شود. در صورت سابقه ضربه به گردن، معاینه و رعایت اصول ایمنی در ورزش و رانندگی اهمیت دارد. کنترل وزن و درمان به موقع درد گردن مزمن از تبدیل مشکل حاد به فرسودگی مزمن جلوگیری می کند. غربالگری سالانه برای افراد پرخطر با مشاغل سنگین گردن یا سابقه خانوادگی، با پزشک خانواده یا ارتوپد قابل بحث است.

پر تکرار ترین سوالات متداول درباره آتروز گردن

دکتر حبیب رشادی

دکتر حبیب رشادی، متخصص ارتوپدی و از برجسته‌ ترین جراحان استخوان و مفاصل در تهران هستند. ایشان در زمینه جراحی زانو، جراحی لگن، جراحی پا و درمان آسیب‌ های ورزشی تخصص دارند و فلوشیپ آسیب‌ های ورزشی خود را از اروپا دریافت کرده‌اند.

دکتر رشادی با سال‌ها تجربه در تشخیص و درمان بیماری‌ ها و آسیب‌ های اسکلتی‌ و عضلانی، همواره تلاش کرده‌اند تا با بهره‌گیری از دانش روز و روش‌ های درمانی نوین، بهترین خدمات را به بیماران ارائه دهند. ایشان همچنین موسس کلینیک تخصصی ارتوپدی زانوکلینیک هستند و در این مرکز، خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی در حوزه ارتوپدی ارائه می‌شود.